Sözlük
Kira yönetimi sözlüğü
Zincir perakendede kira yönetiminin terimleri — mal sahibi tarafından değil, kirayı ödeyen tarafından anlatıldı.
- Alış / satış kuru
TCMB'nin her iş günü açıkladığı iki kur. Satış kuru daima daha yüksektir; sözleşmede hangisinin esas alındığı yazmıyorsa taraflar kendi lehine yorumlar.
- Arabuluculuk
Kira uyuşmazlıklarında dava öncesi başvurulan zorunlu aşama. Kiraya veren, masaya oturmadan doğrudan bu süreci başlatabilir; hazırlıksız yakalanan taraf dezavantajlı konuma düşer.
- Baz kira
Ciro ne olursa olsun her dönem ödenen sabit kira tutarı. Ciro kirası bu tutarın altına inmez; yalnızca üzerine ekleme yapar.
- Bitiş yoğunlaşması
Çok sayıda sözleşmenin aynı döneme denk gelen bitiş tarihi. Aynı anda çok sayıda yenileme müzakeresi yürütmek zorunda kalmak, hazırlık kalitesini düşürür.
- Ciro kira farkı
Ciro üzerinden hesaplanan kira ile baz kira arasındaki pozitif fark. Formülü: Maks(0, net ciro × ciro oranı − baz kira).
- Ciro kirası
Mağaza cirosunun belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplanan kira. Hesaplanan tutar baz kirayı aşarsa aradaki fark ek olarak ödenir; aşmazsa yalnızca baz kira ödenir.
- Ciro oranı
Sözleşmede belirlenen, cironun kiraya dönüşen yüzdesi. Perakende segmentine göre değişir; gıda ve yeme-içmede daha düşük, moda ve aksesuarda daha yüksek olma eğilimindedir.
- Ciro sapma oranı
Bütçe projeksiyonlarında, gerçekleşen cironun tahminden ne kadar sapabileceğini modellemek için kullanılan tolerans payı.
- Dönem ortalaması (kur)
Dövizli kiralarda, dönem içindeki iş günlerine ait kurların ortalaması. Ödeme günü kuruna göre dalgalanmayı yumuşatır ve bütçelemeyi öngörülebilir kılar.
- Eşik ciro
Ciro kirasının devreye girdiği ciro seviyesi. Baz kira ÷ ciro oranı ile bulunur; bu ciroyu aşmayan dönemlerde ciro farkı doğmaz.
- Fesih hakkı edinme
Sözleşmenin başından itibaren geçmesi gereken ve dolmadan feshin mümkün olmadığı kilit süre. İhbar süresiyle birlikte hesaplanması gerekir.
- Fesih ihbar süresi
Sözleşmeyi sona erdirmek isteyen tarafın, karşı tarafa önceden bildirimde bulunması gereken süre. Kaçırıldığında sözleşme çoğu zaman kendiliğinden uzar.
- Kira/ciro oranı
Ödenen toplam kiranın net ciroya bölümü. Mağaza performansının en pratik göstergesidir; oran yükseldikçe lokasyon kârlılığı baskılanır.
- Kiraya veren konsantrasyonu
Portföydeki mağazaların tek bir AVM grubunda veya mal sahibinde yoğunlaşması. Yoğunlaşma arttıkça müzakere gücü azalır ve tek bir ilişkiye bağımlılık riski doğar.
- Kur farkı
Dövizli kiranın TL karşılığının, kurdaki değişim nedeniyle dönemler arasında oluşan farkı. Portföyde dövizli sözleşme oranı yükseldikçe bütçe riski artar.
- m² kira maliyeti
Aylık kiranın kiralanan alana bölümü. Farklı büyüklükteki mağazaları ve farklı AVM'lerdeki teklifleri karşılaştırmanın standart yolu.
- Net ciro
KDV'den arındırılmış ciro. Kira hesapları net ciro üzerinden yapılır; kasadan çıkan brüt rakamla karıştırılması en sık görülen hesap hatasıdır.
- Ortak alan aidatı (OAÜ)
AVM'nin güvenlik, temizlik, aydınlatma gibi ortak giderlerinden mağazaya düşen pay. Genellikle m² üzerinden dağıtılır ve kiradan ayrı fatura edilir.
- Otomatik uzama
Süresi dolan sözleşmenin, taraflardan biri usulüne uygun bildirimde bulunmadığı için aynı koşullarla devam etmesi. Piyasa kirasının altında veya üstünde kalmış sözleşmelerde maliyeti yüksektir.
- Performans skoru
Ödenen baz kira, ciro kirası ve elde edilen ciro birlikte değerlendirilerek üretilen, mağazaları kendi aralarında sıralamaya yarayan bileşik gösterge.
- Pro-rata kira
Kiralamanın ay ortasında başladığı veya bittiği dönemlerde, gün sayısına orantılı hesaplanan kısmi kira.
- Stopaj
İşyeri kiralarında kiracının, kira bedeli üzerinden hesaplayıp kiraya veren adına vergi dairesine yatırdığı kesinti. Sözleşmenin brüt mü net mi düzenlendiği ödenecek tutarı doğrudan değiştirir.
- TBK m.344
Kira artışının üst sınırını düzenleyen madde. Yenileme dönemindeki artış, TÜFE'nin 12 aylık ortalamasını aşamaz; sözleşmede daha yüksek bir oran yazsa dahi uygulanabilir artış bu tavanla sınırlıdır.
- TBK m.345
Beş yılı dolduran kiralamalarda, kira bedelinin piyasa koşullarına göre yeniden tespiti için dava veya arabuluculuk yolunu düzenleyen madde. Bu aşamada TÜFE tavanı tek başına belirleyici olmaz.
- Temerrüt
Kira ödemesinin zamanında yapılmaması hâlinde doğan hukuki gecikme durumu. Biriken ihtarlar tek taraflı fesih hakkı doğurabilir.
- Teminat mektubu
Kiracının yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde kiraya verenin başvurabileceği, banka tarafından düzenlenen güvence. Vade takibi kaçırıldığında yenileme sorunları doğar.
- TÜFE
Tüketici Fiyat Endeksi. Kira artışlarında endeksin 12 aylık ortalaması kullanılır ve TÜİK tarafından her ay açıklanır.
Terimleri biliyorsunuz. Portföyünüzü de görelim.
20 dakikalık demoda kendi sözleşmeleriniz üzerinden konuşalım.